وظيفه اوليه كبد تصفيه هر چيزي است كه شما مي‌خوريد. در مراقبت از عفونت‌ها كمك مي‌كند، ميكروب‌ها و ديگر مواد سمي را از خون شما خارج مي‌كند و در نتيجه به حفظ سلامت شما كمك مي‌كند. ضمن آن كه مسووليت ذخيره انرژي براي به حركت درآوردن عضلات، كنترل قند خون، تنظيم كلسترول و نيز مسووليت كنترل چندين هورمون و آنزيم ديگر را هم به عهده دارد. مطمئنا اختلال اين عضو مهم در هر فردي مشكلات مختلف و گسترده‌اي در پي خواهد داشت چه برسد به آن كه كودكي دچار آن شود. 

هپاتيت‌هاي ويروسي در كودكان انواع و اقسام دارد.، هپاتيت كودكان شامل هپاتيت ويروس A،B،C،D و هپاتيت اتوايميون (هپاتيتي كه بدن خود به خود ويروس توليد مي‌كند و باعث مي‌شود تا كبد آسيب ببيند) است كه. به طور كلي ويروسA از راه دهان وارد بدن شده و مستقيما در كبد مستقر مي‌شود و علايم هپاتيت ايجاد مي‌كند. اين علايم به صورت بي‌اشتهايي، خستگي، بدخلقي و گاهي زردي ظاهر مي‌گردد و بعد از 2 تا 3 هفته به پايان مي‌رسد و شخص براي هميشه مصون مي‌شود. البته خوشبختانه فرم مزمن در اين نوع هپاتيت وجود ندارد. اما براي جلوگيري از ابتلا به اين هپاتيت رعايت موازين بهداشتي، بخصوص براي مادراني كه كودك مبتلا دارند، شستشوي دست با آب و صابون بعد از تعويض كهنه كودك و نيز قبل از غذا‌دادن به كودك الزامي است. در حال حاضر، واكسن هپاتيتA در دسترس همگان قرار دارد و براي كودكان بعد از پايان سال اول تولد تزريق مي‌شود. در اين ميان، اطرافيان كودك بيمار هم مي‌توانند تحت شرايط خاصي از دريافت گاماگلوبين بهره‌مند شوند.

فراموش نكنيم كه هپاتيت A شايع‌ترين نوع ويروس در كودكان است، به طوري كه تقريبا 100‌‌درصد كودكان زير 10 سال به اين ويروس مبتلا مي‌شوند. تنها در يك‌دهم درصد يعني به احتمال يك در هزار مورد، ابتلا به ويروس هپاتيتA بسيار خطرناك است و مي‌تواند كشنده باشد. به همين علت توجه به آن بسيار مهم است.

درخصوص ويروس هپاتيتB بايد گفت اين ويروس از راه تزريق وارد بدن كودك مي‌شود و پس از استقرار در كبد، بيماري ايجاد مي‌كند. البته اين نوع هپاتيت در 95 درصد موارد بعد از يك دوره يك‌‌‌تا دو ماهه بهبود مي‌يابد ولي در 5 درصد موارد به فرم مزمن درمي‌آيد و ويروس در كبد باقي مي‌ماند كه ممكن است به صورت ناقل (كسي كه علائمي از هپاتيت نشان نمي‌دهد ولي ويروس را در خود دارد و ممكن است به ديگران منتقل كند) تظاهر كند يا در كودك هپاتيت مزمن ايجاد كند و ادامه يابد. در اين صورت خستگي، گاه زردي، بزرگي كبد، تاخير رشد و گاهي خونريزي در كودك ديده مي‌شود و اگر بيماري بموقع تشخيص داده نشود، به طرف سيروز كبد كه مرحله دشوار بيماري است سير مي‌كند. اين ويروس قادر است در صورت ادامه بيماري تا سن بلوغ، سرطان كبد ايجاد كند. بنابراين با توجه به اهميت موضوع و براي پيشگيري از ابتلا به هپاتيت بايد به خانواده يادآور شد كه از استفاده از مسواك مشترك پرهيز كنند و سرنگ و سوزن مشترك نيز نبايد مورد استفاده قرار گيرد. به همين علت تزريق واكسن هپاتيتB براي كودكان الزامي است و بموقع بايد آن را انجام داد. براي پيشگيري از اين ويروس علاوه بر اقدامات بهداشتي، واكسن موثر وجود دارد كه خوشبختانه در ايران براي كودكان از دوره شيرخوارگي تزريق مي‌شود و آنها را از ابتلا به بيماري مصون نگه مي‌دارد.

در حال حاضرکودکانی که از مادران مبتلا به هپاتيتB به دنيا مي‌آيند، بيشترين گروه مبتلا به هپاتيت در كشور به شمار مي‌روند. اين در حالي است كه خارج از كشور، ابتلاي جوانان و بالغين به اين ويروس به علت رفتارهاي پرخطر جنسی است.در نهايت، ويروس هپاتيتC هم از راه تزريق وارد بدن مي‌شود و متاسفانه موارد مزمن آن به 65‌‌درصد مي‌رسد. در اين ميان وقتي اين ويروس در كبد جايگزين شد، ممكن است علامت بارزي نشان ندهد و فقط پزشك هنگام بررسي كودك از نظر مشكلات ديگر متوجه ابتلاي كبد مي‌شود و با پيگيري قضيه تشخيص هپاتيتC را مي‌دهد.

ويروس هپاتيتA در همان چند سال اول تولد وارد بدن بچه‌ها مي‌شود. اگر بهداشت جامعه خوب نباشد بچه‌هاي زير 10 سال همه آلوده به اين ويروس مي‌شوند. راه سرايت آن از فرد به فرد ديگر است. مبتلايان به هپاتيتA ويروس را از راه مدفوع دفع و آلودگي را به مادر و اطرافيان منتقل مي‌كنند. به همين علت مادر بايد بعد از تعويض كهنه و قبل از غذا دادن به كودك، دست خود را با آب و صابون بشويد كه اين امر براي پيشگيري از ويروس هپاتيتA الزامي است. اين ويروس واكسن دارد، اما در مملكت ما واكسن هپاتيتA همگاني نشده است و از آنجايي كه اين ويروس از راه دهان منتقل مي‌شود، تشخيص فرد مبتلا آسان نيست. در واقع هپاتيتA در خيلي از موارد فقط به صورت اسهال، بدخلقي و خستگي بچه بروز مي‌يابد و متاسفانه در طول ابتلاي كودك بدون آن‌كه اطرافيان متوجه شوند، ويروس به خيلي‌ها سرايت مي‌كند. هپاتيتA در بزرگسالان سخت‌تر است و با زردي همراه است.خوشبختانه 99 درصد مبتلايان به اين هپاتيت خوب مي‌شوند، اما براي يك درصد مبتلايان باقيمانده بيماري خطرناك است و به صورت زردي شديد، خونريزي و گاهي اغماي كبدي خود را نشان مي‌دهد.

هپاتيت A شايع‌ترين نوع ويروس در كودكان است به‌طوري‌كه تقريبا 100‌درصد‌كودكان زير 10‌سال به اين ويروس مبتلا مي‌شوند

هپاتيت مختص به يك فصل نيست. هپاتيتB از راه تزريق منتقل مي‌شود و ويروس آن به محض ورود به كبد مي‌رود. مبتلايان ويروس هپاتيت 95‌درصد خوب مي‌شوند، اما در بدن‌ 5 درصد باقيمانده ويروس بيش از 6 ماه مي‌ماند. اين ويروس چند فرم دارد. در فرم اول: ويروس در بدن هست اما كاري ندارد و تنها از طريق مسواك، تيغ، سرنگ مشترك به ديگران منتقل مي‌شود. در فرم دوم: ويروس در بدن خود شخص دردسر درست مي‌كند هپاتيتB مزمن برخي اوقات با زردي، بزرگي شكم، بي‌اشتهايي، خستگي، خونريزي و گاهي نيز بزرگ‌شدن كبد (كه البته اين موضوع در معاينات مشخص مي‌شود كه در اين شرايط بچه به سمت سيروز كبد و نارسايي كبد پيش مي‌رود و اگر هم طول عمر پيدا كند، احتمال سرطاني شدن كبد وجود دارد)، همراه است. خوشبختانه اين ويروس واكسن دارد و موثر است و بعد از تولد نوزاد در 3 مرحله تزريق مي‌شود.

بچه‌هاي ما 12 سال است كه واكسن مي‌زنند، اما مادراني كه باردار هستند و ويروس هپاتيتB را از گذشته در خونشان دارند، ناقل هپاتيتB هستند، بنابراين پس از زايمان، ويروس را به نوزاد انتقال مي‌‌دهند. اين نوزاد تا مدت‌ها علامتي ندارد ولي ويروس را منتقل مي‌كند.

براي پيشگيري اگر متوجه شديم مادر باردار، ويروس هپاتيت دارد، به محض تولد نوزادش واكسن هپاتيتB وگاماگلوبين تزريق مي‌كنيم و به اين ترتيب، ابتلاي بچه به ويروس خيلي كمتر است.

دختراني كه در گذشته واكسن دريافت نكرده‌اند و الان در 15 يا 16 سالگي قرار دارند، بايد حتما واكسن بزنند تا در زمان بارداري مشكلي نداشته باشند.ويروس هپاتيت C از راه تزريق وارد بدن مي‌شود، اين ويروس مستقيم وارد كبد مي‌شود، البته نحوه ابتلاي آن فرق مي‌كند. در هپاتيتC ويروس بر اثر تزريق خون مثلا در جراحي‌ها منتقل مي‌شود. خوشبختانه در حال حاضر، تزريقات خوني هم در ايران و هم در خارج فاقد ويروس هپاتيتC هستند. هرچند متاسفانه افراد معتاد با استفاده از سرنگ مشترك انواع هپاتيت‌ها از جمله هپاتيتC را به هم انتقال مي‌دهند. اين در حالي است كه وقتي هپاتيتC وارد بدن شد، در 65 درصد موارد در بدن مي‌ماند و مزمن مي‌شود، سير طولاني دارد و بتدريج كبد را از كار مي‌اندازد.

متاسفانه براي هپاتيتC واكسني در دنيا ساخته نشده است، بنابراين تنها راه مصون ماندن اين است كه بهداشت فردي را رعايت كنيم.اگر بيماري مزمن شد و از 6 ماه گذشت براي درمان آمپول اينترفرون تجويز مي‌شود، بنابراين براي6 ماه تا يك سال هر هفته بايد 3 نوبت تزريق انجام گيرد. بتازگي دارويي به اسم ريباورين آمده كه قرصي خوراكي است و تا يك سال تجويز مي‌شود. با اين داروها 20 تا 30 درصد مبتلايان جواب مثبت مي‌گيرند.


نوشته شده توسط دکتر علی اصغر کاظمی نژاد در سه شنبه بیست و پنجم مهر ۱۳۹۱ |