در اصل آلرژی پاسخ ایمنی بدن به ماده ای است كه ممكن است از راههای مختلف وارد بدن شود؛ سیستم ایمنی بدن ممكن است از راه تنفس مواد، تزریق، خوردن یا حتی تماس با مواد بخصوصی درگیر شود. سیستم ایمنی بدن به یك آلرژن (ماده ای كه سبب برانگیختن پاسخ آلرژیك می شود) واكنش نشان می دهد و با آزاد سازی مقادیری هیستامین و سایر مواد شیمیایی می تواند علائمی مثل احتقان یا گرفتگی بینی و دستگاه تنفسی ،خارش و آبریزش بینی، خارش و درد گلو، اسهال، خارش وآبریزش چشمها، و بثورات خارش دار را روی پوست ایجاد كند.ثابت شده است که وقتی یکی از والدین آلرژی دارد، کودک‌شان حدود 25 تا 30 درصد و اگر هر دو والد مبتلا به آلرژی باشند، کودک‌شان بین 65 تا 70 درصد به آلرژی مبتلا می شود. پس یکی از علل اولیه آلرژی، وجود این بیماری در خانواده است.بعضی از مواد ذاتا ایجاد آلرژی می‌کنند و ممکن است در کودکی بیشتر خود را نشان دهد. ثابت شده است کودکان ایرانی بیشتر به 4 نوع ماده‌ غذایی،  آلرژی پیدا می‌کنند که عبارت‌اند از : شیر گاو و لبنیات،تخم‌مرغ، گندم و آجیل.آلرژی به این مواد با چه علایمی خودش را نشان می‌دهد؟

علایم بالینی متعددی دارد: نفخ‌های شدید، دردهای شکمی ، وجود رگه‌های خون در مدفوع، بی‌قراری زیاد، اسهال یا یبوست.
حالت آلرژی اغلب وراثتی است، گرچه اعضای خانواده ممكن است نسبت به چیزهای كه به آن حساسیت دارند با هم تفاوتهای اساسی داشته باشند. یك كودك ممكن است آسم داشته باشد، در حالیكه دیگری مستعد تب یونجه باشد. تغذیه انحصاری با شیر مادر در شش ماه اول زندگی كودكتان، به كاهش شیوع انواع آلرژی ها در سالهای اولیه زندگی كمك می کندتشخیصآلرژیها مخصوصا در كودكان آسان نیست. برای نمونه بسیاری كودكان حین یك عفونت تنفسی فوقانی دچار خس خس سینه می شوند. این مساله معمولا علامت آلرژی نیست و بیشتر كودكان حالت خس خس سینه حین سرماخوردگی را با افزایش سن نخواهند داشت. در صورتیكه خس خس سینه بیشتر موارد بدون سرماخوردگی ایجاد شود و تا سن سه سالگی باقی بماند، ممكن است پزشك تان از شما بخواهد زمان و چگونگی ایجاد علائم را در كودك یادداشت كنید. آسم معمولا با بررسی تاریخچه سلامت كودك و پاسخ دهی به داروهای متسع كننده برونش تشخیص داده می شود.
آلرژی های شایع مثل آسم، اگزما (حساسیت پوستی) و تب یونجه به آسانی قابل تشخیص هستند. یك فرد ممكن است نسبت به هر چیزی حساسیت داشته باشد- از موی گربه گرفته تا پارچه های پلی استر. زمانی كه علائمی وجود دارد اما به راحتی نتوان علتی را برای آن مشخص كرد، ممكن است لازم باشد به پزشك كودكتان مراجعه كنید و او با بررسی علائم یا در صورتی كه حساسیت كودكتان شدید باشد می تواند شما را به یك متخصص یا مركز تخصصی آلرژی ارجاع دهد.
یك راه تشخیص علت آلرژی استفاده از تستهای پوستی خراشی استكه بخصوص برای اگزمای تماسی آلرژیك (حساسیت پوستی در اثر تماس با مواد حساسیت زا) مفید است. اما این تستها در كودكان زیر سن 18 ماه قابل اعتماد نیستند. همچنین ممكن است بخواهید با پزشكتان صحبت كنید تا بدانید آیا علائم جدید ایجاد شده است یا علائم قبلی همچنان ادامه دارد. اگر كودكتان در نفس كشیدن مشكل دارد، تند تند نفس می زند، گیج است، نبض سریع دارد یا بدنش رنگ پریده یا سرد شده است سریعا با پزشك تان تماس بگیرید. 

علائم ممكن است هر زمانی از سال ایجاد شوند. آلرژی به قارچها اغلب در زمستان رخ می دهد و تشخیص آنها از سرما خوردگی ممكن است مشكل باشد. آلرژی های مرتبط باگرده گلها و گیاهان بیشتر در بهار و پاییز شایع هستند. احتقان صبحگاهی كه در تمام طول سال ادامه یابد بیشتر نتیجه آلرژی به حشرات ریز موجود در هوا یا حیوانات خانگی است.

در برخی موارد، آلرژی كودكتان از بین خواهد رفت. این امر به وفور در مورد حساسیت و عدم تحمل به شیر گاو رخ می دهد. در شرایط دیگر آلرژی با افزایش سن بدتر می شود. گاهی اوقات نوع دیگری از حساسیت ممكن است در طول زندگی كودك ایجاد شود. درمان :
با وجودی كه آنتی هیستامینها و كورتون ها گاهی اوقات برای معالجه آلرژی در شیرخواران و كودكان استفاده می شوند، ساده ترین راه برای از بین بردن بیماری حذف علت است. مواد حساسیت زای بالقوه شامل دود سیگار، بالشتهای حاوی پر، عطر، موی حیوانات خانگی، حشرات ریز موجود در هوا، و پتوهای پشمی هستند. اسباب بازی های كودكتان محیط مناسبی برای جذب گرد و غبار هواست و باید مرتب شسته شوند.
اگر كودكتان به گرده گیاهان موجود در هوا حساسیت دارد، در زمانهای گرده افشانی گلها و روزهای طوفانی، وی را داخل خانه نگهدارید، مرتب او را حمام كنید و از باز كردن پنجره ها در روزهای طوفانی بپرهیزید. اگر اگزما (حساسیت پوستی) وجود داشته باشد، از پزشك خود بپرسید كه آیا می توانید از یك كرم مرطوب كننده مناسب كه حاوی مواد نرم كننده و مقداری مواد صابون مانند باشد استفاده كنید.گاهی در صورت وخامت آلرژی، كورتونها برای آرام كردن علائم مفید هستند؛ اما توجه داشته باشید كه این دسته از داروها را هرگز بدون تجویز پزشك و فقط در موارد معدود استفاده نكنید. 
حیوانات خانگی كه سبب واكنش آلرژی می شوند باید بیرون نگه داشته شوند یا حداقل در محیط خاصی از خانه محصور شوند. ممكن است لازم باشد برای حیوان خود خانه دیگری پیدا كنید. حتی اگر كودك شما به آن دلبسته شده باشد، سلامت وی مهمتر است. 
اتاق كودكتان را تا حد ممكن بدون گرد و غبار نگه دارید. رختخواب، كمد لباسها و قفسه های اسباب بازی ها را بطور مرتب تمیز كنید تا گرد و غبار به حداقل برسد، در واقع خود گرد و غبار نیست كه مشكل ساز است بلكه حشرات ریز موجود در هوا سبب حساسیت می شوند. این حشرات از خانواده عنكبوتها هستند و موجوات میكروسكوپی هستند كه بر روی لایه های پوست انسان رشد می كنند و سبب تولید مواد حساسیت زا می شوند. در حالیكه از بین بردن كامل گرد و غبار غیرممكن است و باز كردن مكرر دریچه ها ممكن است از این لحاظ كمك كند، راههای دیگری نیز وجود دارد كه ممكن است برای از بین بردن حشرات موجود در هوا بكار گیرید. این روشها می تواند شامل موارد زیر باشند: 
• قالی ها و فرشها را جمع كنید، بخصوص فرشهای دستباف كه با الیاف طبیعی و پرزهای بلند هستند (مانند انواع گبه). 
• اگر در خانه شما سطوح چوب طبیعی یا الوارهای جنگلی وجود دارد (مانند پوشش داخلی سقف) بهتر است سطح آنها را با استفاده از پوشش مناسبی بپوشانید. 
• همه ملحفه ها و اجزای رختخواب كودك را با آب بسیار داغ بشوئید. 
• از یك تكه پارچه مرطوب بجای جاروبرقی استفاده كنید، زیرا بسیاری از جاروبرقی ها گرد و غبار را پس می زنند. البته می توانید جاروبرقی هایی كه دارای فیلترهای با شدت بالای جذب ذرات معلق هستند خریداری كنید تا حشرات موجود در هوا و سایر مواد حساسیت زا را به دام اندازید. 

حساسیت و عدم تحمل غذایی:

شیرخواران گاهی اوقات به غذاهایی مانند گندم، تخم مرغ، شیر، فرآورده های سویا، آجیل، ماهی و مركبات حساسیت نشان می دهند. علائم حساسیت واقعی غذایی مثل بثورات پوستی، خس خس سینه، تورم لبها و زبان، معمولا در عرض یك ساعت از صرف غذا ایجاد می شوند. اگر گمان می كنید كه كودكتان ممكن است به یك غذای خاص حساسیت داشته باشد، با پزشك كودكتان صحبت كنید، زیرا وی ممكن است كودك را برای بررسی بیشتر و انجام آزمایشات به یك متخصص آلرژی یا مركز تخصصی ارجاع دهد.
شیر خواران ممكن است دچار عدم تحمل به برخی غذاها شوند،كه با آلرژی واقعی تفاوت دارد. علائم عدم تحمل غذایی بیشتر موارد سیستم گوارش را درگیر می كند و می تواند شامل درد شكم، كولیك (دردهای متناوب شكمی)، نفخ شكم، دفع گاز، اسهال و گاهی استفراغ باشد.
اگر حدس می زنید كودكتان ممكن است دچار عدم تحمل غذایی باشد، به پزشك تان مراجعه كنید. وی ممكن است كودك را به متخصص تغذیه ارجاع دهد. متخصص تغذیه ممكن است كودكتان را بر روی یك رژیم انحصاری قرار دهد، به این معنی كه غذاهای مشكوك از رژیم غذایی حذف و سپس به آرامی وارد شوند. این امر كمك می كند تا شما و متخصص تغذیه تشخیص دهید كدام غذاها سبب بروز مشكل در كودك می شوند.

نوشته شده توسط دکتر علی اصغر کاظمی نژاد در دوشنبه دهم تیر ۱۳۹۲ |