2- علل ایجاد کننده ی عفونت ادراری چیست و عوامل زمینه ‌ساز این بیماری کدام است؟

علت بعدی این است که بچه از نظر کنترل  مثانه  مشکل داشته باشد، مانند موارد زیر:

اگر بچه‌ای ادرارش را نگه دارد و دیربه دیر به دستشویی برود؛ بچه‌هایی که تند تند به دستشویی می‌روند و نمی ‌توانند ادرارشان را نگه دارند؛ بچه‌هایی که در طول روز ممکن است یک قطره نم بزنند و لباس خود را خیس بکنند؛ یا بچه‌هایی که دچار یبوست  هستند همگی می ‌توانند عوامل زمینه ‌ساز عفونت ادراری باشند.

از علل دیگری که کم تر شایع است، وجود مشکلات نخاعی  یا انسداد مجاری ادراری در بچه‌هاست.

3- عفونت‌ ادراری بیش‌تر در چه سنی دیده می ‌شود و آیا جنبه ی ژنتیکی دارد؟

این بیماری بیشتر در دخترها و معمولاً در سنین 7 تا 11 سالگی دیده می ‌شود. در پسرها در یک سال اول زندگی ممکن است بیش‌تر دیده شود. مهم ‌ترین عامل عفونت ‌اداری ریفلاکس (برگشت ادرار از مثانه به کلیه) می ‌باشد. این علت می ‌تواند جنبه‌های ژنتیکی داشته باشد، یعنی عامل زمینه ‌ساز می‌ تواند ارثی باشد، مثلاً اگر پدر و مادر دچار برگشت ادرار از مثانه به کلیه‌ها باشند، تقریباً 30 تا 50 درصد بچه‌هایشان نیز این مشکل را دارا می ‌باشند و اگر یکی از بچه‌ها در خانواده برگشت ادرار داشته باشد، حدود 25 تا 30 درصد بچه‌های دیگر نیز ممکن است این مشکل را داشته باشند.

4- علایم عفونت ادراری کدام است؟

علایم عفونت ادراری بستگی به این دارد که درگیری سیستم ادراری محدود به مثانه است یا کلیه‌ها را هم درگیر کرده است. اگر درگیری فقط مثانه باشد، معمولاً علایم به صورت تکرار ادرار، سوزش ادرار، بی‌اختیاری ادرار، زور زدن هنگام ادرار، بوی بد ادرار و در مواردی وجود تب  (معمولاً خفیف و کم‌ تر از یک درجه) می ‌باشد. تشخیص درگیری مثانه آسان است، زیرا علایم بالینی واضحی دارد.

مشکل تشخیص در مورد بچه‌هایی می ‌باشد که درگیری کلیه‌ها را داشته باشند. متأسفانه عفونت فوقانی دستگاه ادراری که با درگیری کلیه‌ها همراه است، می‌ تواند آسیب‌ رسان و با عوارض بعدی همراه باشد. در علایم بالینی غیر از تب، گاهی هیچ علامت دیگری وجود ندارد. البته در مواردی درد پهلو، بی ‌حالی، تهوع و استفراغ هم هست، ولی گاهی اوقات فقط تب است و علایم دیگری وجود ندارد. اگر بچه‌ای غیر از تب هیچ علامت دیگری نداشت، هم والدین و هم پزشک مربوطه باید به فکر عفونت ادراری باشند. بچه‌هایی که تب بالا دارند و هیچ علامت دیگری ندارند، حدود 10درصد مبتلا به "پیلونفریت"هستند. توصیه می ‌شود که اگر تب بیش تر از 2یا 3 روز طول بکشد، حتماً آزمایش کشت ادرار برایشان انجام شود.

وقتی كودك با این علائم مراجعه كرد و آزمایش ادرار داد، اگر جواب آزمایش عفونت را نشان بدهد درمان شروع می‌شود كه عمدتا شامل آنتی‌بیوتیك است. البته اگر كودك تب داشته باشد و بدحال باشد باید بستری شود و آنتی‌بیوتیك‌ها را به‌صورت تزریقی و از راه سرم دریافت كند اما اگر وضعیت وی به حدی بحرانی نباشد كه نیاز به بستری شدن داشته باشد، با تشخیص پزشك می‌تواند درمان را در منزل و با آنتی‌بیوتیك‌های خوراكی ادامه دهد. اگر كودك تب نداشته باشد ولی به هر دلیلی قادر به خوردن شربت آنتی‌بیوتیك نباشد باز هم باید بستری شود تا در بیمارستان آنتی‌بیوتیك‌ها را به‌صورت تزریقی دریافت كند. یكی از موارد دیگری كه پزشك صلاح می‌داند كودك را بستری كند، زمانی است كه احساس كند مادر به كودك خوب رسیدگی نمی‌كند و اگر كودك به منزل برود احتمالا مراقبت‌های خوبی دریافت نخواهد كرد. بنابراین تصمیم می‌گیرد كه كودك را بستری و از بهبود او اطمینان حاصل كند.

وقتی والدین به عفونت ادراری در فرزندشان شك می‌كنند، باید او را نزد پزشك ببرند؛ كاری كه حتما پزشك برای كودك انجام می‌دهد درخواست آزمایش ادرار است البته اگر كودك بسیار بدحال و تبدار باشد پزشك او را بستری می‌كند. سایر آزمایش‌هایی كه بنابر تشخیص پزشك در روزهای آینده لازم است انجام شود تهیه عكس رنگی از مثانه (VCUG ) یا سونوگرافی كلیه‌ها هستند كه برای بررسی سلامت دستگاه ادراری و كلیه‌ها ضرورت دارند.

طول دوره درمان عفونت ادراری نسبتا زیاد و بین 10 روز تا 2 هفته است. نكته مهم در مورد درمان عفونت ادراری آن است كه وقتی درمان به پایان رسید حتما باید پیگیری‌های لازم انجام شود تا علت اصلی عفونت ادراری روشن شود. به عبارت دیگر، پزشك از والدین می‌‌خواهد كه حدودا بین یك تا 6 هفته بعد از پایان درمان، مجددا كودك را برای پیگیری بیاورند. سپس پزشك باید بررسی كند كه آیا سیستم ادراری كودك مشكلی دارد یا خیر. آزمایش‌هایی مانند عكس رنگی مثانه بعد از اینكه كودك كاملا خوب شد و آزمایش ادرار دیگر عفونتی را نشان نداد، انجام می‌شوند تا مشكلات احتمالی دستگاه ادراری مشخص شده و درمان شوند.  وقتی مشكلات دستگاه ادراری مشخص شد، پزشك تصمیم می‌گیرد كه آیا این مشكلات با بزرگ شدن كودك برطرف می‌شوند یا نیاز به جراحی دارند. اگر لازم باشد صبر كنیم تا كودك با بزرگ شدنش بهتر شود، پس در این مدت باید آنتی‌بیوتیك‌هایی را مصرف كند كه از ابتلای مجدد او به عفونت ادراری جلوگیری كنند.

 اگر كودك به موقع درمان نشود، ممكن است بافت‌های كلیه آسیب ببینند و در آینده مشكلات بدی مثل نارسایی كلیه و فشار خون بالا به سراغ كودك بیاید. بنابراین درمان عفونت ادراری در كودكان نباید به تعویق انداخته شود یا ناتمام رها شود. همچنین بعد از اینكه كودك درمان شد باید حتما پیگیری‌ها و مراجعات بعدی را جدی بگیرید. هدف از این پیگیری‌ها و بررسی‌ها آن است كه از بروز عوارض آتی عفونت‌جلوگیری شود. اگر كودكی دچار عفونت ادراری شود و این عفونت به كلیه او آسیب بزند، این كودك باید تا بزرگسالی از نظر فشار خون و دفع پروتئین در ادرار مورد بررسی قرار بگیرد.

بعد از اینكه عفونت ادراری درمان شد ممكن است لازم باشد كودك برای مدتی مصرف آنتی‌بیوتیك را ادامه دهد تا از ابتلای مجدد او به عفونت اداری جلوگیری شود. به این كار پیشگیری با آنتی‌بیوتیك یا پروفیلاكسی می‌گوییم كه با همان آنتی‌بیوتیك‌های معمولی ولی با دوز كمتر انجام می‌شود. كودكان به‌ویژه در سنین زیر 5 سال تا وقتی به‌طور كامل از نظر اختلالات ساختاری دستگاه ادراری بررسی نشده‌اند باید آنتی‌بیوتیك مصرف كنند و تا وقتی پزشك اطمینان حاصل كند، دستگاه ادراری هیچ مشكلی ندارد مصرف آنتی‌بیوتیك باید ادامه پیدا كند. اما اگر دستگاه ادراری مشكل داشت، باید حتما آنتی‌بیوتیك ادامه پیدا كند. در بعضی كودكان مصرف آنتی‌بیوتیك برای پیشگیری از عفونت‌های بعدی اهمیت ویژه‌ای دارد از جمله كودكان زیر 6 ماه، كودكانی كه سابقه عفونت ادراری داشته باشند، كودكانی كه برگشت ادرار دارند، كودكانی كه بررسی دستگاه ادراری آنها نشان‌دهنده انسداد است، یا كودكانی كه به هر دلیل سیستم ایمنی ضعیفی دارند. به علاوه كودكانی كه مكررا مبتلا به عفونت ادراری می‌شوند ولی در عین حال هیچ‌گونه مشكلی در سیستم ادراری شان ندارند، آنها هم باید آنتی‌بیوتیك را برای مدت طولانی مصرف كنند.

نوشته شده توسط دکتر علی اصغر کاظمی نژاد در سه شنبه سوم مرداد ۱۳۹۱ |